(Artikelnr: 9789057307577)

Zutphen. De verdwenen stad. Voor, tijdens en na het bombardement van 1944.

Megens, N.

Paperback. 128 pp. Zeer rijk geïllustreerd. Walburg Pers 2011.

Hoewel het soms lijkt alsof de tijd er heeft stilgestaan, getuige de rijke hoeveelheid aan oude panden die de stad met hun sierlijke gevels zo geliefd maken bij toeristen. In Zutphen kun je nog door middeleeuwse hofjes slenteren en zwelgen in nostalgie. Andere Gelderse steden zijn door oorlogshandelingen vaak goeddeels hun historische hart kwijtgeraakt.

Oudere Zutphenaren kunnen zich de voormalige stationsomgeving nog levendig voor de geest halen. Om maar niet te spreken van de bruisende Barlheze, de statige Rozengracht en verdwenen straatjes als de Apenstert. Van dat alles is vrijwel niets meer over. Dat heeft niet alleen te maken met het dramatische bombardement van 1944, maar ook met de naoorlogse opvatting over stedenbouw. Daarover later meer.

Het bombardement van 14 oktober 1944; een scharnierpunt in het moderne Zutphen. Op de redactie van dagblad de Stentor werd het bombardement weer een issue in september 2009. Immers, op 14 oktober 2009 zou het 65 jaar geleden zijn dat Zutphen werd opgeschrikt door geallieerde vliegers, die hun bommen niet op de IJsselbrug maar per abuis op de achtergelegen wijk afwierpen. Door dit friendly fire kwamen bijna honderd mensen om het leven. De noordwestelijke binnenstad veranderde plotsklaps in een rokende puinhoop. Voor de 14e oktober van 2009 stond een uitgebreide herdenkingsplechtigheid op de agenda, te houden bij het Gideonmonument aan de Rozengracht.
Hier moeten we iets mee, was het idee dat op de redactie leefde. Maar hoe? Een geijkt verhaal alleen was niet voldoende, vonden we. We gaan laten zien wat er in Zutphen niet meer is, dat werd onze doelstelling. Mooier nog zou zijn: de verdwenen stad weer tot leven wekken. Op welke manier dan ook.

Zo begon een journalistiek-historische zoektocht naar het Zutphen van voor, tijdens en na het bombardement. Via de weg van de oral history wilden we zoveel mogelijk mensen horen, zodat we een authentiek beeld konden schetsen van de historische werkelijkheid, rekening houdend met de beperkingen van dit genre (selectieve geheugens!).
Uiteraard keken we ook naar andere bronnen en literatuur. We kwamen al snel tot de conclusie dat over dit bombardement vrij weinig aan het papier is toevertrouwd. Hier lag een schone taak. We besloten het onderwerp in de vorm van een serie aan de lezers op te dienen. Het bleek dat veel oudere Zutphenaren hun verhaal wilden doen.
De gesprekken die ik voerde zal ik niet gauw vergeten. Indrukwekkend was bijvoorbeeld het relaas van Oud-Zutphenaar Henk Kuiper, die vertelde over de ruimtefobie die hij overhield aan zijn aanwezigheid in de schuilkelder van de toenmalige Landbouwwinterschool aan de Rozengracht (waar nu het Stedelijk Museum huist). “Het gegil, het geschreeuw en de blinde paniek zijn niet te beschrijven”, vertelde hij, gevraagd naar zijn ervaringen op de 14e oktober 1944. Hij wordt nu nog af en toe midden in de nacht wakker, badend in het zweet, wanneer hij een droom heeft gehad waarin het bombardement figureert.
Andere verhalen waren onthullend, soms komisch, maar altijd buitengewoon interessant. Ze schetsen een beeld van een Zutphen dat er niet meer is, letterlijk en figuurlijk; een Verdwenen Stad.

 
Prijsinformatie:
Prijs per stuk:
€ 14,95

Voorraad