(Artikelnr: 90 7523 028 4)

Relicta 3. In de ban van Ceres. Klein- en grootmaalderijen in Vlaanderen (ca. 1850 - ca. 1950)

 

Groote, de K.


Hardcover. 293 pp. Archeologie, Monumenten- en Landschapsonderzoek in Vlaanderen. 2009.

 
 
Toen in 1936 Herman Teirlinck en Charles Dekeukeleire de oude houten Bergmolen van Tiegem neerhaalden voor hun film ‘Het Kwade Oog’, was de verontwaardiging groot. Dit belette evenwel niet dat deze ‘barbaarse’ daad onbewust symbool stond voor een nieuwe tijd, die de definitieve economische teloorgang van zowel het wind- als het watermolenbedrijf inluidde.

De dure brandstof voor stoommachines en andere motoren tijdens de Eerste Wereldoorlog had de eerste molinologen eventjes wind in de zeilen gegeven. Zelfzwichtings-, kruiingssystemen en wiekenverbeteringen evenals verbeterde waterraderen en -turbines werden ontwikkeld om het gebruik van respectievelijk wind- en waterkracht nog te optimaliseren. Her en der in Vlaanderen redden deze toepassingen dan ook tijdelijk wind- en watermolens van de sloop. Toch konden deze systemen de opmars van de mechanische krachtbronnen niet stuiten. Het ongerief van windstilte en waterschaarste was al te groot en het vermogen al te beperkt. Mechanische drijfkracht beëindigde immers niet alleen de afhankelijkheid van natuurlijke kracht, maar maakte ook de weg vrij voor een doorgedreven mechanisering en industrialisering van het maalbedrijf.

Nog voor de Tweede Wereldoorlog had de mechanische maalderij al het pleit gewonnen van het traditionele wind- en watermalen. Uniek was deze evolutie van ambacht tot industrie niet. Vele andere nijverheden kenden tussen het midden van de 19de en het midden van de 20ste eeuw een gelijkaardige mechanisatie- en industrialisatiegolf. Alleen illustreert het maalbedrijf door zijn sterke connotatie met natuurlijke drijfkracht misschien wel het best deze vrij spectaculaire ontwikkeling. Desondanks kreeg dit deel van het molinologische erfgoedverhaal nauwelijks aandacht, alsof de verontwaardiging voor de systematische sloop van wind- en watermolens tot op vandaag bleef nazinderen.

Met de studie ‘In de ban van Ceres’ completeert het VIOE dit verhaal. Vanuit een industrieelarcheologische benadering en gesitueerd binnen een sociaal-historische context onderzoekt de auteur de geleidelijke omschakeling van wind- en waterkracht naar mechanische kracht tussen 1850 en 1950. Daarnaast brengt hij ook de industrialisering in beeld, die zich vooral vanaf 1880 in eerste instantie via industriële bloemmolens manifesteerde en later geleidelijk ook de ambachtelijke of kleinmaalderijen zou binnensluipen. Door hierbij ook aandacht te besteden aan de vele toeleveringsbedrijven, in het bijzonder de bouwers van motoren en maalderijmachines, plaatst hij dit sectorale onderzoek tevens binnen een bredere economische werkelijkheid.

Dit rijkelijk geïllustreerde boek omvat de eerste systematische chronotypologie van het middeleeuwse aardewerk in Vlaanderen en België. Steunend op een uitgewerkte methodologie maakt de auteur een gedetailleerde analyse van het gebruiksaardewerk uit de regio Oudenaarde. De studie omvat zowel het lokale als het geïmporteerde aardewerk uit de volle en late middeleeuwen, uit honderden archeologische contexten en uit tien verschillende sites. Ze geeft een goed beeld van de ontwikkeling van het gebruiksaardewerk in het graafschap Vlaanderen en het zuidwestelijke deel van het hertogdom Brabant.

Dankzij dit onderzoek wordt een grote lacune in de kennis van het middeleeuwse aardewerk opgevuld. De gedetailleerde aanpak en de methodologische onderbouw geven het geheel de structuur van een handboek. Op die manier stelt de auteur een grote hoeveelheid informatie ter beschikking van andere onderzoekers. Hij laat ook uitvoerig de mogelijkheden en de betekenis zien van een dergelijke methodologische aanpak. Voorts biedt dit boek veel nieuwe gegevens over productie, consumptie en distributie van aardewerk. In een ruimere maatschappelijke context worden naast een aantal sociaaleconomische inzichten ook nieuwe interpretaties en vraagstellingen over wonen en leven, culturele veranderingen en maatschappelijke ontwikkelingen geformuleerd.

 

Prijsinformatie:
Prijs per stuk:
€ 50,00 € 25,00

Voorraad

Relevante producten