(Artikelnr: ISSN 1873 829x 41/42)

De zuidwestelijke hoek van Ulpia Noviomagus in kaart gebracht. Resultaten van de opgravingscampagnes aan de Rijnstraat en Lekstraat in Nijmegen-West 2008-2010.

Heirbaut, E,N,H. ea (red.) 

Paperback, 2,4 kg. 2 dln 214 en 332 pp. Geïllustreerd. With a summary in English. Archeologische Berichten Nijmegen 41 en 42. Gemeente Nijmegen 2013.

Met bijdragen van:
E, Heirbaut, T. van der Weyden, 

Het onderzoek  in Nijmegen heeft vele honderden sporen en duizenden vondsten opgeleverd. Analyse hiervan heeft een goed inzicht opgeleverd over de wijze waarop dit deel van de stad zich heeft ontwikkeld.

Kort na het uitbreken van de Bataafse Opstand in 69/70 na Chr. is Ulpia Noviomagus gesticht maar het is duidelijk dat er op dat moment het hier onderhavige terrein nog niet in gebruik is genomen door bebouwing. 

Pas tegen het einde van de 1e eeuw vestigen zich in dit nog tamelijk lege deel van het stadsgebied de eerste pottenbakkers. Hiervan getuigen niet alleen de op het Maasplein opgegraven pottenbakkersovens, maar ook de binnen het plangebied aangetroffen kuilen waarin schone klei in depot is opgeslagen en het het afval van verschillende ovenkoepels. Samen met een bijzonder grote beerput wijzen zij op de aanwezigheid van een pottenbakkersatelier dat net buiten het opgravingsgebied valt.

Tegen het begin van de 2e eeuw wordt dit atelier opgegeven en begint de verkaveling van dit deel van de stad. De percelen worden niet in een keer uitgezet, maar er is eerder sprake van een meer organische groei. Dit proces gaat bijzonder snel, en tegen het midden van de 2e eeuw is er op deze plaats sprake van een volwaardige insula, waarin langgerekte percelen zijn aangelegd. Hierop hadden welgestelde en iets armere inwoners van de stad hun (riante) woningen, wat blijkt uit het voorkomen van kelders en zelfs een hypocaustum.

Tot het laatste kwart van de 2e eeuw is er sprake van een zekere welstand, maar het uitbreken van de onrusten op het einde van de 2e eeuw betekende ook het einde van de pax romana. Dit deel van de stad gaat, net als de tempels op het Maasplein en andere gebouwen in het zuidelijke deel van de stad, in vlammen op. De inwoners reageren op deze gebeurtenissen met het aanleggen van een uitgebreid verdedigingssysteem, dat dankzij de combinatie van opgravingsgegevens van meerdere (oudere) projecten deels gereconstrueerd kon worden. Voor de zuid- en oostkant van de stad is er sprake van een eenvoudig systeem, bestaande uit een gracht, een muur en een wal. Dicht bij de zuidwesthoek van de stad zijn bovendien de funderingsresten van een toren aangetroffen. Aan de westkant is er mee aan de hand, en kunnen er meerdere fasen en mogelijk zelfs een belangrijke ‘fout’ in het verdedigingssysteem herkend worden.

Nadat de verdedigingslinie is opgetrokken, is de zuidwesthoek – die op dat moment volledig genivelleerd is – opnieuw in gebruik genomen. Voor het eerst is in Ulpia Noviomagus de 3e eeuw aangetoond, een periode waarvoor altijd is aangenomen dat er nog sprake is van bewoning, maar waarvan nog nooit sporen waren herkend. Nu zijn duidelijke percelen onderscheiden, met een van de voorgaande periode afwijkende oriëntatie, die samenhangt met de nieuwe verdedigingswerken maar ook met het tracé van een nieuwe cardo maximus (hoofdweg).

Prijsinformatie:
Prijs per stuk:
€ 49,95 € 35,00

Voorraad